پنجشنبه 3 آذر 1396
بررسي‌ راههاي‌ افزايش‌ مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در انجام‌ فعاليتهاي‌ پرورشي‌ مدارس‌
خرداد1380

 

 

 

 

 

بررسي‌ راههاي‌ افزايش‌ مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در انجام‌ فعاليتهاي‌ پرورشي‌ مدارس‌

 

محمد حسن مقني زاده ( محقق معين)

 

 خرداد1380

 

mmoein@gmail.com

 

 

چكيده‌

 

سنجش‌ ميزان‌ و سطح‌ مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در فعاليتهاي‌ پرورشي‌، شناخت‌ فرهنگ‌ مدرسه‌؛ انواع‌ و ابعادش‌ و بالاخره‌ شناسائي‌ راههاي‌ افزايش‌ مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در فعاليتهاي‌ پرورشي‌ سه‌ هدف‌ عمده‌ تحقيق‌ حاضر است‌.

اين‌ پژوهش‌ به‌ روش‌ پيمايشي‌ در سطح‌ آموزشگاههاي‌ متوسطه‌ پسرانه‌ و دخترانه‌ دولتي‌ و غيرانتفاعي‌ آموزش‌ و پرورش‌ شهر تهران‌ انجام‌ شد. جمعيت‌ نمونه‌ تحقيق‌ متشكل‌ از 100 آموزشگاه‌ در مناطق‌ 1، 6 12، 14، 18 آموزش‌ و پرورش‌ شهر تهران‌ بوده‌ است‌ و 2298 نفر دانش‌آموز پرسشنامه‌ تحقيق‌ را در آبان‌ ماه‌ سال‌ 1379 تكميل‌ نموده‌اند.

ميانگين‌ مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در فعاليتهاي‌ پرورشي‌ در مقياسي‌ با دامنه‌ نمرات‌ 0 تا 20 در سطح‌ 100 مدرسه‌ برابر با 27/7 بوده‌ است‌. پنج‌ فعاليت‌ پرورشي‌ كه‌ در مدارس‌ مورد مطالعه‌ بيشتر وجود داشته‌ است‌ به‌ ترتيب‌ عبارتند از: شوراي‌ دانش‌آموزي‌، بسيج‌ دانش‌ آموزي‌، گروه‌ سرود، اردوي‌ دانش‌ آموزي‌ و مسابقات‌ فرهنگي‌.

متغيرهاي‌ زمينه‌اي‌ نوع‌ اداره‌ آموزشگاه‌ (دولتي‌ و غيرانتفاعي‌) منطقه‌ آموزش‌ و پرورش‌ (1، 6، 12، 14، 18) و جنسيت‌ آموزشگاه‌ با مشاركت‌ رابطه‌ معني‌داري‌ در سطح‌ مدارس‌ متوسطه‌ آموزش‌ و پرورش‌ شهر تهران‌ ندارد امّا بين‌ رشته‌ تحصيلي‌ آموزشگاه‌ (هنرستاني‌، كاردانش‌، نظري‌ و انساني‌) و مشاركت‌ دانش‌آموز در فعاليتهاي‌ پرورشي‌ در سطح‌ جامعه‌ آماري‌ رابطه‌ معني‌دار وجود دارد. مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در فعاليتهاي‌ پرورشي‌ به‌ ترتيب‌ در رشته‌هاي‌ علوم‌ انساني‌، نظري‌، كاردانش‌ و هنرستان‌ بيشتر وجود داشته‌ است‌.

ميانگين‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ در مقياسي‌ با دامنه‌ نمرات‌ 0 تا 20 در سطح‌ 100 مدرسه‌ برابر با 96/10 بوده‌ است‌. فرهنگ‌ 71 مدرسه‌ از نوع‌ هنجاري‌ يا ناپلئوني‌ 19 مدرسه‌ از نوع‌ دو سويه‌ دانش‌آموزي‌، 7 مدرسه‌ از نوع‌ يادگيري‌ و 3 مدرسه‌ از نوع‌ دو سويه‌ دانش‌آموز ـ بزرگسال‌ مدرسه‌ تشخيص‌ داده‌ شده‌ است‌. بين‌ متغيرهاي‌ زمينه‌اي‌ نوع‌ اداره‌ آموزشگاه‌ و جنسيت‌ آموزشگاه‌ با فرهنگ‌ مدرسه‌ رابطه‌ معني‌داري‌ در سطح‌ مدارس‌ متوسطه‌ آموزش‌ و پرورش‌ شهر تهران‌ وجود دارد. فرهنگ‌ مدرسه‌ در مدارس‌ پسرانه‌ و غيرانتفاعي‌ بالاتر از مدارس‌ دخترانه‌ و دولتي‌ بوده‌ است‌ اما رابطه‌ معني‌داري‌ بين‌ منطقه‌ و رشته‌ تحصيلي‌ آموزشگاه‌ با فرهنگ‌ مدرسه‌ در سطح‌ جامعه‌ آماري‌ تائيد نشده‌ است‌.

فرضيه‌هاي‌ تحقيق‌ در خصوص‌ وجود رابطه‌ بين‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ و مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در فعاليتهاي‌ پرورشي‌ در سطح‌ جامعه‌ آماري‌ به‌ تأييد رسيده‌ است‌.

براساس‌ نتايج‌ تحقيق‌ راههاي‌ افزايش‌ مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در فعاليتهاي‌ پرورش‌ مدارس‌ عبارتند از: تقويت‌ قدرت‌ تفكر دانش‌آموزان‌ در مدرسه‌، فراهم‌ كردن‌ فرصتهاي‌ اظهارنظر كردن‌ و حرف‌ زدن‌ دانش‌آموزان‌ در مدرسه‌، فراهم‌ كردن‌ فرصتهاي‌ مشاركت‌ مثبت‌ براي‌ دانش‌آموزان‌ جهت‌ جلوگيري‌ از خسارت‌ زدن‌ به‌ اموال‌ مدرسه‌، ايجاد زمينه‌هاي‌ همدلي‌ و رفتار دوستانه‌ گروههاي‌ مختلف‌ دانش‌آموزي‌ در مدرسه‌ و عدم‌ تحريك‌ احساسات‌ دانش‌آموزان‌ نسبت‌ به‌ يكديگر با اقدامات‌ نابجا، حذف‌ تنبيه‌ بدني‌ دانش‌آموزان‌ و ايجاد شرايط‌ مناسب‌ جهت‌ جلوگيري‌ از برخورد فيزيكي‌ دانش‌آموزان‌ با يكديگر در مدرسه‌، گفتگوي‌ دانش‌آموزان‌ و معلمان‌ درباره‌ مقررات‌ مدرسه‌ و بالاخره‌ راي‌گيري‌ از معلمان‌ و دانش‌آموزان‌ براي‌ وضع‌ بعضي‌ از مقررات‌ مدرسه‌.

نگارنده‌ براساس‌ يافته‌هايش‌ در تحقيق‌ سه‌ پيشنهاد مشخص‌ دارد كه‌ عبارتند از:

1- - سنجش‌ و اندازه‌گيري‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ توسط‌ مشاور مدرسه‌ در ماههاي‌ آذر و اردي‌بهشت‌ هر سال‌ تحصيلي‌،

2- اجراي‌ طرح‌ «ميانجيگري‌ مدرسه‌» در مدارس‌ داوطلب‌،

3 - جدي‌ گرفتن‌ و درك‌ لزوم‌ و اهميت‌ انجام‌ اصلاحات‌ مداوم‌ در مدارس‌ و آموزش‌ و پرورش‌ در تمامي‌ سطوح‌ صفي‌ و ستادي‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ و مدارس‌ كشور.

نقطه‌ شروع‌ اصلاحات‌ در مدارس‌ اعتقاد به‌ ايده‌اي‌ است‌ كه‌ مدرسه‌ را صرفاً يك‌ سازمان‌ آموزشي‌ نمي‌داند بلكه‌ از آن‌ تلقي‌ يك‌ جامعه‌ كوچك‌ دارد.

 

مقالات حاصل از پژوهش و مطالعات تكميلي

 

1-     ارتقاء فرهنگ مدرسه بنياني براي اصلاح مدرسه

 بخش اول مقاله        


      بخش دوم مقاله        


     بخش سوم مقاله        


     پيوست مقاله             

 

2-     كار آمد كردن مديران مدارس از طريق اجراي مدل ارزشيابي توانمند ساز

 

 

 

 

 

بازگشت