جمعه 4 آذر 1396
آموزشهاي علمي – كاربردي (هدفها، نتايج) 3
ارديبهشت 1381

 

 

آموزشهاي علمي كاربردي (هدفها، نتايج)

محمد حسن مقني زاده ( محقق معين )

ارديبهشت 1381

بخش سوم

info@moein.net

اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي مورد مطالعه

اندازه گيري اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي از طريق سنجش پيامدهاي علمي، حرفه اي و اجتدماعي دوره‌ها براي فارغ التحصيلان با استفاده از مقياس اثربخشي كه داراي 14 گويه بوده است انجام شده است. با هر يك از 14 گويه مقياس، توانائيهاي مورد انتظار از فارغ التحصيلان دوره‌هاي كارداني علمي كاربردي مورد ارزيابي قرار گرفته‌ است. در مقابل هر سئوال مقياس كه در خصوص توانائي خاصي بوده است فارغ التحصيلان امتيازي از 1 تا 3 به خود داده‌اند. در توضيحات پرسشنامه ذيل سئوال مربوطه آمده بود كه نمره 1 به معني آن است كه آمادگي و توانمندي فارغ التحصيل در مورد توانائي مورد سئوال قرار گرفته كم است و نمره 2 نشان دهنده آمادگي متوسط و نمره 3 بيانگر توانمندي زياد فارغ التحصيل در آن توانائي و مهارت مورد پرسشنامه قرار گرفته است. مقياس سنجش اثربخشي دوره‌هاي كارداني علمي كاربردي مورد مطالعه در جدول 8 آمده است.

 

جدول 8: مقياس اثربخشي دوره‌هاي كارداني علمي كاربردي

توانائي

1

2

3

نوشتن آنچه براي وظايف شغلي لازم است نظير: گزارش روزانه، گزارش فني و دستورالعمل براي زيردست‌ها

 

 

 

رساندن انديشه‌ها به ديگران از طريق صحبت كردن در مقابل ديگران و قانع كردن آنان

 

 

 

گوش دادن و درك مطالبي كه همكاران بالا دست و پايين دست مي‌گويند.

 

 

 

خواندن و فهميدن دستورالعمل‌ها، نقشه‌ها و موارد مشابه

 

 

 

انجام محاسبات پايه رياضي و استفاده از ماشين حساب براي انجام وظايف

 

 

 

تحقيق و پيدا كردن اطلاعات در مورد موضوع كاري

 

 

 

انتخاب ابزار مناسب براي انجام وظايف

 

 

 

تشخيص مسائل موجود در حيطه كار براي مثال اندازه‌گيري، بازرسي، عيب‌يابي

 

 

 

كار كردن در يك گروه و احساس مسئوليت در مقابل آن

 

 

 

سرپرستي يك گروه كاري

 

 

 

تنظيم برنامه كاري براي خود و دستورالعمل براي زيردستان

 

 

 

انعطاف پذيري و تطبيق با شرايط متغير محيطي

 

 

 

آموزش دادن به زيردستان

 

 

 

بهره‌گيري از منابع آموزشي جهت ارتقاء اطلاعات حرفه‌اي شخصي

 

 

 

 

ضريب Reliability آلفاي كرونباخ اين مقياس 14 مقوله‌اي برابر با 88/0 نشان‌دهنده اعتبار كاملاً مناسب مقياس است. تغييرات آن از 14 تا 42 مي‌باشد. ميانگين مشاهده شده اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي مورد مطالعه از نظر فارغ التحصيلان برابر با 34/29، انحراف معيار نظرات فارغ التحصيلان درباره اثربخشي دوره‌ها برابر با 23/6 مي‌باشد.

براي اينكه بدانيم اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي در چه سطحي قرار دارد با يك روش طبقه‌بندي كه در ارتباط با اندازه‌هاي حداقل و حداكثر مقياس باشد مي‌توانيم در مورد سطح اثربخشي مشاهده شده، داوري كنيم. براي مثال اگر بخواهيم سطح اثربخشي را در سه طبقه كم. متوسط يا زياد معلوم نمايئم اندازه حداقل بدست آمده در مقياس را از اندازه حداكثر آن كسر مي‌كنيم تا دامنه تغييرات آن (Rage) بدست آيد (28=14-42) حال با توجه به اينكه اثربخشي را در سه سطح طبقه‌بندي كرده‌ايم. دامنه تغييرات را بر 3 تقسيم مي‌كنيم تا فاصله طبقات معلوم شود 331/9=3÷28 حال فاصله طبقات را با اندازه‌ حداقل مقياس جمع مي‌كنيم تا حدفاصل طبقات معلوم گردد. بنابراين اندازه اثربخشي از 14 تا 33/23 را اثربخشي كم، اندازه 33/23 تا 66/32 را اثربخشي متوسط و اندازه اثربخشي 66/32 تا 42 را اثربخشي زياد در نظر مي‌گيريم. با توجه به طبقه بندي اخير، ميانگين اثربخشي مشاهده شده دوره‌هاي علمي كاربردي مورد مطالعه كه برابر با 34/29 شده است؛ در سطح اثربخشي متوسط قرار مي‌گيرد.

 

مقايسه نظرات فارغ التحصيلان در مورد پيامدها

تغييرات پيامدهاي علمي دوره‌ها براي فارغ التحصيلان از 4 تا 12 و تغييرات پيامدهاي حرفه‌اي و اجتماعي هر كدام از 5 تا 15 مي باشد. با استفاده از روش طبقه‌بندي توضيح داده شده در فوق، اندازه پيامدهاي علمي، حرفه‌اي و اجتماعي دوره‌هاي علمي كاربردي براي فارغ التحصيلان كه همان تواناييهاي علمي، حرفه‌اي و اجتماعي آنان است را به سه سطح كم، متوسط و زياد، تقسيم كرده‌ايم. توزيع نظرات فارغ التحصيلان در اين خصوص در جدول 9 آمده است.

 

جدول 9: توزيع درصدي نظرات فارغ التحصيلان درباره پيامدهاي دوره‌هاي علمي كاربردي براي آنان

پيامد

اندازه

علمي

حرفه‌اي

اجتماعي

كم

9/15

22

4/16

متوسط

1/46

3/39

5/32

زياد

9/25

6/26

6/38

بي‌جواب (Mis)

12

12

5/12

جمع درصدها

100

100

100

فراواني

440

440

440

 

بيشترين اندازه كم پيامدها از نظر فارغ التحصيلان مورد مطالعه مربوط به پيامدهاي حرفه‌اي دوره‌هاي علمي كاربردي نظير: توانائي نوشتن گزارش روزانه، گزارش فني و دستورالعمل‌ها، توانايي خواندن و فهميدن دستورالعمل‌‌ها و نقشه‌ها، توانايي تنظيم برنامه كاري براي خود و زيردستان، توانائي انتخاب ابزار مناسب براي انجام وظايف و تشخيص مسائل و اندازه‌گيري و عيب‌يابي مي باشد. بيشترين اندازه زياد پيامدها مربوط به پيامدهاي اجتماعي مانند: انعطاف‌پذيري و تطبيق با شرايط محيطي، سرپرستي يك گروه كاري، صحبت كردن و قانع كردن ديگران است. نماي پيامدهاي علمي و حرفه‌اي در سطح متوسط و نماي پيامدهاي اجتماعي دوره‌ها در سطح زياد واقع شده است. بنابراين فارغ التحصيلان در مجموع تواناييهاي اجتماعي خود را بالاتر از تواناييهاي علمي و حرفه‌اي ارزيابي كرده اند. ميانگين و انحراف معيار پيامدهاي علمي به ترتيب 29/8 و 01/2 مي‌باشد. ميانگين پيامدهاي حرفه‌اي و پيامدهاي اجتماعي به ترتيب 20/10 و 88/10 بوده و انحراف معيار اين پيامدها به ترتيب 38/2 و 53/2 مي‌باشد.

فارغ التحصيلان مورد مطالعه كمترين اندازه زياد پيامدهاي دوره هاي علمي كاربردي براي خود را پيامدهاي علمي دوره‌ها مي‌دانند. در حاليكه 9/25 درصد از فارغ التحصيلان پيامدهاي علمي دوره‌ها را براي خود در حد اندازه زياد ارزيابي كرده اند 6/26 درصد از آنان پيامدهاي حرفه‌اي و 6/38 درصد از فارغ التحصيلان مورد مطالعه پيامدهاي اجتماعي دوره‌هاي براي خود را در حد زياد ارزيابي كرده‌اند. پيامدهاي علمي دوره ها را براي فارغ التحصيلان در اين تحقيق براساس اهداف در نظر گرفته شده براي دوره‌هاي علمي كاربردي تواناييهاي از قبيل انجام محاسبات پايه رياضي، تحقيق و پيدا كردن اطلاعات در مورد موضوع كاري، توانايي آموزش به زيردستان و توانايي بهره‌گيري از منابع آموزشي جهت ارتقاء اطلاعات حرفه‌اي شخصي بوده است.

 

مقايسه اثربخشي دوره‌ها در گروه هاي عمده آموزشي

در اين ارزشيابي فارغ التحصيلان 28 رشته علمي كاربردي كه در 9 گروه عمده آموزشي قرار دارند؛ مورد پرسش قرار گرفته‌اند. اثربخشي دوره‌ها از طريق مقياس سنجش اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي اندازه گيري شده است. در جدول 10ميانگين اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي در 10 گروه طبقه‌بندي شده است. علت اضافه شدن يك گروه به 9 گروه عمده آموزشي آن است كه در گروه هنر، رشته‌هاي تحصيلي هنر به دو گروه فرش دستباف و هنر، (طراحي صحنه و گريم) تقسيم شده است.

در جدول 10، توزيع ميانگين اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي مورد مطالعه در گروههاي عمده آموزشي از نظر فارغ التحصيلان آمده است.

 

جدول 10: ميانگين اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي در گروههاي عمده آموزشي دانشگاه جامع علمي كاربردي

گروه عمده آموزشي

رايانه

عمران

مكانيك

برق

صنايع غذايي

امور دام

منابع طبيعي

مديريت

فرش دستباف

هنر

ميانگين اثربخشي

60/29

74/29

27/31

64/28

21/30

21/29

90/31

82/29

63/26

38/24

تعداد فارغ التحصيلان پاسخگو

28

27

54

17

41

130

11

17

38

13

 

با توجه به اينكه تغييرات اثربخشي دوره هاي علمي كاربردي در فارغ التحصيلان مورد مطالعه از 14 تا 42 است و اندازه‌هاي 14 تا 22 را اثربخشي كم، 23 تا 34 را اثربخشي متوسط و 33 تا 42 را اثربخشي زياد ناميده بوديم. ميانگين اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي در گروه هاي عمده آموزشي دانشگاه جامع علمي كاربردي در همه گروهها در سطح متوسط قرار مي‌گيرد و تغيير ميانگين اثربخشي دوره‌ها در گروهها در محدوده اثربخشي متوسط است. اما اگر كسب امتيازي بالاي 50 درصد از امتياز اثربخشي دوره‌ها (ميانه)ر ا حد نصابي براي حداقل اثربخشي قابل قبول براي دوره‌هاي علمي كاربردي در نظر بگيريم؛ با توجه به اينكه ميانه برابر 30 مي‌باشد آنگاه اثربخشي دوره‌هاي گروههاي عمده آموزشي: منابع طبيعي، مكانيك و صنايع غذايي اندكي بالاتر از اين حد نصاب قرار مي‌گيرند. بنابراين مي‌توان گفت اثربخشي دوره ها در گروه هاي عمده آموزش علمي كاربردي  متفاوت است.

اگر سطح مقايسه را از گروههاي عمده آموزشي پايين‌تر برده و اثربخشي دوره هاي علمي- كاربردي از نظر فارغ التحصيلان مورد مطالعه را در سطح رشته‌هاي تحصيلي 28 گانه مورد بررسي در اين تحقيق، گسترش دهيم؛ آنگاه با توجه به اطلاعات بدست امده از تجزيه و تحليل داده‌ها چند يافته درخصوص اثربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي در سطح رشته‌ها به شرح زير قابل ارائه است:

الف: فارغ التحصيلان مورد مطالعه در رشته تكنولوژي امور مرتع بالاترين ميانگين اثربخشي در تحقيق حاضر را به خود اختصاص داده‌اند. ميانگين اثربخشي دوره براي اين گروه از فارغ التحصيلان برابر 36 است.

ب: فارغ التحصيلان مورد مطالعه در رشته‌هاي تعميرات سخت افزار و طراحي صحنه كمترين ميانگين اثربخشي دوره‌ها را با 23 و 4/23 به خود اختصاص داده‌اند.

ج: فارغ التحصيلان مورد مطالعه در رشته‌هاي سازه‌هاي زيرزميني مترو، تكنولوژي آبخيزداري، نرم‌افزار كامپيوتر، سخت افزار كامپيوتر، جريه، صنايع دخاني، تكنولوژي امور مرتع، شير و فرآورده‌هاي لبني، هتلداري اقامتي و هتلداري پذيرايي، امتياز اندكي بالاتر از حد نصاب حداقل اثربخشي قابل قبول براي دوره‌هاي علمي و كاربردي (30) آورده‌اند و فارغ التحصيلان 17 رشته علمي كاربردي ديگر مورد مطالعه ، از نظر ميانگين اثربخشي دوره امتيازي پايين‌تر از حد نصاب تعيين شده آورده‌اند.

 

 

بازگشت به فهرست مقالات