پنجشنبه 3 آذر 1396
ارتقاء فرهنگ‌ مدرسه‌، بنياني‌ براي‌ اصلاح‌ مدرسه‌ 2
خرداد‌ 1380

 

 

ارتقاء فرهنگ‌ مدرسه‌، بنياني‌ براي‌ اصلاح‌ مدرسه‌

بخش دوم

محمد حسن‌ مقني زاده ( محقق معين‌ )

خرداد‌ 1380

INFO@MOEIN.NET

 

 عامل‌ دوم‌: ارتباطات‌ دانش‌ آموز - بزرگسال‌ در مدرسه‌

 عامل‌ دوم‌ 7 درصد از تغييرات‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ را توضيح‌ مي‌ دهد. اين‌ عامل‌ در تحقيقات‌ هگينز و همكاران‌ در آمريكا نيز عامل‌ دوم‌ محسوب‌ شده‌ است‌. اما در آنجا 3/11 درصد از تغييرات‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ را توضيح‌ داده‌ است‌. تفاوت‌ ديگر در تعداد گويه‌ هاي‌ همبسته‌ با اين‌ عامل‌ است‌ در تحقيقات‌ آمريكا 7 گويه‌ با اين‌ عامل‌ بيشترين‌ همبستگي‌ را داشته‌ اند در حاليكه‌ در پژوهش‌ نگارنده‌ 6 گويه‌ با اين‌ عامل‌ واجد بيشترين‌ همبستگي‌ شده‌ است‌. بنابراين‌، اهميت‌ اين‌ عامل‌ در فرهنگ‌ مدارس‌ مورد مطالعه‌ در آمريكا بيشتر از اهميت‌ آن‌ در فرهنگ‌ مدارس‌ مورد مطالعه‌ در ايران‌ است‌. در جدول‌ زير توزيع‌ درصدي‌ و آماره‌ هاي‌ توصيفي‌ و ميزان‌ همبستگي‌ هر يك‌ از 6 گويه‌ همبسته‌ با عامل‌ ارتباطات‌ دانش‌ آموز- بزرگسال‌ در مدرسه‌ آورده‌ شده‌ است‌.

 


 

جدول‌ 3: توزيع‌ درصدي‌ و آماره‌هاي‌ توصيفي‌ 6 گويه‌ عامل‌دوم‌ مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ 2298n=

 

 

گويه

 

كاملا مخالفم

1

 

مخا لفم

2

 

 

 

بي نظر

3

 

موافقم

 

4

 

 

 

كاملا موافقم

5

 

بي جواب

 

ميانگين

 

انحراف معيار

 

همبستگي با عامل

اعتماد داشتن دانش آموزان  و معلمان به يكديگر c2

11.7

18.3

21.8

31.8

15

1.3

3.2

1.24

0.598

دريافت آموزش خوب در مدرسهc4

11.3

20.4

13.4

36.5

12.8

2.1

3.2

1.23

0.572

محترمانه بودن برخورد معلمان با دانش آموزان در مدرسهc6

9.7

15

13.4

37.4

21.7

2.9

3.5

1.26

0.759

 منصفانه بودن برخورد معلمان با دانش آموزان درمدرسه c10

11.6

19.3

15.1

37.7

14.4

1.9

3.2

1.25

0762

 علا قه مندي معلمان و كمك آنها به دانش آموزان در مدرسه c18

11.7

14.7

19.5

32.6

19.3

2.2

3.3

1.28

0.710

گفت وگوي آزاد و غير متعصبانه بين معلمان و دانش آموزان در مدرسه c18

17.4

19.1

28.2

21.5

11.3

2.5

2.9

1.25

0.340

 

 عامل‌ سوم‌:ارتباطات‌ دانش‌ آموزان‌ با يكديگر درمدرسه‌

 سومين‌ عامل‌ در تحليل‌ عاملي‌ انجام‌ شده‌ براي‌ 27 گويه‌ مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ 7/5 درصد از تغييرات‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ را توضيح‌ مي‌ دهد، چهارگويه‌ واجد بيشترين‌ همبستگي‌ با عامل‌ سوم‌ تحليل‌ عاملي‌ هستند كه‌ دقيقاً همان‌ گويه‌ هائي‌ مي‌ باشد كه‌ در تحليل‌ عاملي‌ انجام‌ شده‌ در تحقيقات‌ هگينز در آمريكا با عامل‌ سوم‌، همبستگي‌ نشان‌ داده‌ اند. اما اين‌ عامل‌ در آن‌ تحقيقات‌ 6/9 درصد از تغييرات‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ را توضيح‌ داده‌ است‌ كه‌ بيشتر از نتيجه‌ بدست‌ آمده‌ در تحقيق‌ نگارنده‌ در مدارس‌ تهران‌ است‌. چهارگويه‌ بيانگر ويژگيهاي‌ مثبت‌ ارتباطات‌ دانش‌ آموزان‌ با يكديگر در مدرسه‌ است‌. توزيع‌ درصدي‌ و آمارهاي‌ توصيفي‌ و ميزان‌ همبستگي‌ هر يك‌ از 4 گويه‌ با عامل‌ سوم‌ در جدول‌ زير نشان‌ داده‌ شده‌ است‌.

  

جدول‌ 4: توزيع‌ درصدي‌ و آماره‌هاي‌ توصيفي‌ 4 گويه‌ عامل‌سوم‌ مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ 2298n=

 

گويه

 

كاملا مخالفم

1

 

مخا لفم

2

 

 

 

بي نظر

3

 

موافقم

 

4

 

 

 

كاملا موافقم

5

 

بي جواب

 

ميانگين

 

انحراف معيار

 

همبستگي با عامل

رفتار محترمانه ومنصفانه دانش آموزان با يكديگر در مدرسه c3

9.7

19.8

17.8

34.6

16.7

1.3

3.3

1.24

0.668

كمك كردن دانش آموزان به يكديگر در مدرسه c7

12.5

19

25.5

27.5

13.3

2.1

3.1

1.23

0.698

رفتار دوستانه بين گروه هاي مختلف دانش آموزان در مدرسه c11

9

12.5

28.2

33.3

15.3

1.6

3.3

1.15

0.570

اعتماد داشتن دانش آموزان به يكديگر در مدرسه c15

10.8

19.1

25.4

29.7

13.2

1.7

3.1

1.2

0.610

 

 عامل‌ چهارم‌:انتظارات‌ هنجاري‌ درمدرسه‌

 عامل‌ چهارم‌ در تحليل‌ عاملي‌ انجام‌ شده‌ بر روي‌ 27 گويه‌ مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ در يكصد آموزشگاه‌ متوسطه‌ مورد مطالعه‌ در شهر تهران‌ 5 درصد از تغييرات‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ را توضيح‌ مي‌ دهد در حاليكه‌ در تحقيق‌ انجام‌ شده‌ در مدارس‌ ايالت‌ جرجيا در كشور آمريكااين‌ عامل‌ اولين‌ عامل‌ از چهارعامل‌ بدست‌ آمده‌ در تحليل‌ عاملي‌ بر روي‌ مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ بوده‌ كه‌ بيشترين‌ مقدار تغييرات‌ مقياس‌ يعني‌ 4/23 درصد را توضيح‌ مي‌ دهد اما نكته‌ مشابه‌ در دو تحقيق‌ 8 گويه‌ اي‌ هستند كه‌ واحد بيشترين‌ همبستگي‌ با عامل‌ انتظارات‌ هنجاري‌ در مدرسه‌ شده‌اند. اين‌ 8 گويه‌ در دو پژوهش‌ كاملا" مشابه‌ اند. بنابراين‌ براي‌ اصلاح‌ و ارتقاء فرهنگ‌ مدرسه‌ آموزشگاههاي‌ مورد مطالعه‌ در آمريكا كه‌ در چارچوب‌ جنبش‌ اجتماعي‌ «اصلاح‌ مدرسه‌»  19  در آن‌ كشور انجام‌ شده‌ بيشترين‌ كوششها در اين‌ زمينه‌ صورت‌ گرفته‌ است‌، در حاليكه‌ در مدارس‌ تهران‌ براي‌ ارتقاء فرهنگ‌ مدرسه‌ بيشترين‌ كوششها مي‌ بايست‌ در حوزه‌ عامل‌ اول‌ يعني‌ فرصتهاي‌ يادگيري‌ در مدرسه‌ انجام‌ شود. در جدول‌ زير توزيع‌ درصدي‌ و آماره‌ هاي‌ توصيفي‌ و ميزان‌ همبستگي‌ هر يك‌ از 8 گويه‌ با عامل‌ چهارم‌ آورده‌ شده‌ است‌.

 

 جدول‌ 5: توزيع‌ درصدي‌ و آماره‌هاي‌ توصيفي‌ 8 گويه‌ عامل چهارم‌ مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ 2298n=

 

گويه

 

كاملا مخالفم

1

 

مخا لفم

2

 

 

 

بي نظر

3

 

موافقم

 

4

 

 

 

كاملا موافقم

5

 

بي جواب

 

ميانگين

 

انحراف معيار

 

همبستگي با عامل

كم اتفاق افتادن كتك كاري و تنبيه بدني در مدرسه c1

37.9

10.7

9.6

19.4

21.5

0.9

2.7

1.62

0.588

كم تعطيل شدن كلاس ها و دانش آموزان در مدرسهc5

15.3

14.8

8.2

31.5

28.8

1.4

3.4

1.43

0.452

پايين بودن تبادل مواد مخدر در مدرسه c13

25.3

6.5

13.3

14.3

38.7

1.8

3.3

1.64

0.700

پايين بودن تبادل نوار غير مجاز در مدرسه c17

33.5

19.4

17.5

15.7

12.4

1.4

2.5

1.41

0.395

كم خسارت زدن به اموال مدرسه c20

14.5

11.9

26.4

24.3

20.7

2.1

3.2

1.32

0.496

كم بودن دغلكاري در مدرسه c9

27.1

22

21.6

16.9

10.7

1.7

2.6

1.33

0.497

كم اتفاق افتادن دزدي در مدرسه c9

22.2

15.1

11.8

23.1

26.9

0.9

3.1

1.52

0.668

كم بودن ميزان نا سزاگويي و فحاشي در مدرسه c27

36.8

21.9

13.5

15.4

11.7

0.6

2.4

1.41

0.359

 

  

 اعتبار 20  و روائي‌  21  مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌

  ضرايب‌ اعتبار دروني‌ (آلفاي‌ كرونباخ‌) مقياس‌ كلي‌ و چهارعامل‌ در حد قابل‌ قبول‌ قرار دارند كه‌ نشان‌ از همبستگي‌ دروني‌ گويه‌ هاي‌ عاملها (زيرمقياسها) و مقياس‌ كلي‌ است‌. آماره‌ آلفاي‌ كرونباخ‌ براي‌ كل‌ مقياس‌ برابر 0.87 و براي‌ عاملهاي‌ 1 تا 4 به‌ ترتيب‌ 0.81 ،0.77 ،0.66 و 0.66  ، مي‌ باشد. بنابراين‌ سرتاسر مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ بكار رفته‌ در 100 آموزشگاه‌ مورد مطالعه‌ شهر تهران‌ يك‌ پديده‌ يعني‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ را اندازه‌ گيري‌ مي‌ كنند و از جهت‌ اعتبار مقياس‌، تشابه‌ نسبي‌ بين‌ نتايج‌ تحقيقات‌ انجام‌ شده‌ در مدارس‌ آمريكائي‌ و ايراني‌ وجود دارد.

   همبستگي‌ هاي‌ بدست‌ آمده‌ در تحقيق‌ آمريكا حاكي‌ از وجود روائي‌ سازه‌ اي‌ مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ بود اما در تحقيقات‌ نگارنده‌ در سطح‌ 100 آموزشگاه‌ شهر تهران‌ بين‌ متغيرهائي‌ نظير معدل‌ دانش‌ آموزان‌ و عامل‌ فرصتهاي‌ يادگيري‌  و نه‌ سه‌ عامل‌ ديگر و يا بين‌ مشاركت‌ دانش‌ آموزان‌ در فعاليتهاي‌ پرورشي‌ و عامل‌ ارتباطات‌ دانش‌ آموزان‌ و نه‌ عوامل‌ ديگر همبستگي‌ معني‌ دار ويژه‌ اي‌ مشاهده‌ نشد بنابراين‌ مقياس‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ در 100 آموزشگاه‌ شهر تهران‌ واجد روائي‌ سازه‌ اي‌ نيست‌. سنجش‌ روائي‌ ابزارهاي‌ اندازه‌ گيري‌ تحقيق‌ و اثبات‌ آن‌ از مسائل‌ بسيار پيچيده‌ در پژوهشهاي‌ اجتماعي‌ است‌ كه‌ پژوهشگران‌ نامداري‌ نيز به‌ اين‌ امر اعتراف‌ كرده‌ اند.

   علاوه‌ بر اينها در تحقيقات‌ هگينز در آمريكا دختران‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ را مثبت‌ تر ارزيابي‌ كرده‌ بودند در حاليكه‌ در پژوهش‌ نگارنده‌ در تهران‌ عكس‌ اين‌ نتيجه‌ حاصل‌ شده‌ است‌ . همچنين‌ در تحقيقات‌ انجام‌ شده‌ در مدارس‌ آمريكائي‌، فرهنگ‌ مدرسه‌ در مدارس‌ فقيرنشين‌ نيويورك‌ بالاتر از فرهنگ‌ مدرسه‌ در مناطق‌ متوسط‌ نشين‌ جرجيا، برآورد شده‌ بود در  حاليكه‌ در تحقيقات‌ نگارنده‌ در تهران‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ در مدارس‌ غيرانتفاعي‌ بالاتر از فرهنگ‌ مدرسه‌ در مدارس‌ دولتي‌ برآورد شده‌ و ارتباط‌ معني‌ داري‌ بين‌ نوع‌ اداره‌ آموزشگاه‌ و فرهنگ‌ مدرسه‌ به‌ نفع‌ مدارس‌ غيرانتفاعي‌ وجود داشته‌ است‌ بنابراين‌ اگرچه‌ دو متغير جنسيت‌ و سطح‌ اقتصادي‌ اجتماعي‌ مدرسه‌ با فرهنگ‌ مدرسه‌ در هر دو تحقيق‌ ارتباط‌ دارد اما جهت‌ ارتباط‌ فرهنگ‌ مدرسه‌ با اين‌ متغيرها در مدارس‌ مورد مطالعه‌ در دو كشور، متفاوت‌ است‌.

 

بازگشت به فهرست مقالات