پنجشنبه 3 آذر 1396
آموزشهاي‌ عالي‌ كوتاه‌ مدت(كارداني)‌ و مسائل‌ آن‌ 1
تابستان 1375

 

 

 

 

 

 

آموزشهاي‌ عالي‌ كوتاه‌ مدت(كارداني)‌ و مسائل‌ آن‌

 

محمد حسن‌ مقني‌زاده (محقق معين)

 

تابستان 1375

 

بخش اول مقاله

 

info@moein.net

 

 

 

 

پيشگفتار

 شايد كه‌ گفتگوي‌ تو باشد در اين‌ ميان‌ هرقصه‌اي‌ كه‌ هست‌ به‌ عالم‌ شنيدني‌ است‌

                                                                                                                                «تسلي‌ شيرازي‌»

 

                         "سياستگذاران‌ و  سياستمداران‌ ما معمولاً ازمواجهه‌ با واقعيت‌هاي‌ تلخ‌ آموزش‌ عالي‌ رنجيده‌ خاطر مي‌شوند به‌ همين‌ دليل‌ لازم‌ است‌ يادآوري‌ كنم‌ كه‌ تفكر و تعمق‌ در مورد آموزش‌ عالي‌ و در مفهوم‌ دانشگاه‌ با سياستگذاري‌ در اين‌ زمينه‌ متفاوت‌ است‌. در مقام‌ بررسي‌ و تحليل‌ واقعيتها، بايد بتوان‌ به‌ دور از هرگونه‌ سياستي‌، تفكر، تعمق‌ و ارائه‌ طريق‌ كرد و درنهايت‌، سياستمداران‌ هستند كه‌ بايد انتخاب‌ طريق‌ كنند تا به‌ حال‌ كوتاهي‌ از متفكران‌ جامعه‌ ما بوده‌ است‌ كه‌ هيچگونه‌ تعمقي‌ در اين‌ زمينه‌ نكرده‌اند و اين‌ سياست‌ غلطي‌ است‌ كه‌ سياستگذار خود متفكر و تحليل‌گر هم‌ باشد اما زماني‌ كه‌ متخصص‌ متفكر در زمينه‌ سياست‌ دانشگاهي‌ وجود نداشت‌، سياستگذار و سياستمدار طبيعتاً و به‌ ناچار نقش‌ متخصص‌ را هم‌ بازي‌ مي‌كند در هر حال‌ واقعيت‌ اين‌ است‌ كه‌ جامعه‌ ما راهي‌ را رفته‌ است‌ و اكنون‌ موقع‌ آن‌ رسيده‌ كه‌ اين‌ راه‌ رفته‌ ارزشيابي‌ و بازنگري‌ شود."

 

 مـقـدمـه‌

                         منظور از آموزشهاي‌ عالي‌ كوتاه‌ مدت‌، آموزشهايي‌ است‌ كه‌ در قالب‌ نظام‌ آموزش‌ كشور به‌ قصد ارتقاء دانش‌ افراد و ايجاد مهارت‌هاي‌ لازم‌ و به‌ فعليت‌ درآوردن‌ استعدادهاي‌ نهفته‌ در ايشان‌ تعليم‌ داده‌ مي‌شود و دانش‌ آموختگان‌ را براي‌ احراز شغل‌، حرفه‌ و كسب‌ و كار در مشاغل‌ سطح‌ متوسط‌ در بخش‌هاي‌ سه‌ گانه‌ اقتصادي‌ آماده‌ مي‌كند و به‌ اخذ مدرك‌ تحصيلي‌ فوق‌ ديپلم‌ مي‌انجامد.

                         اين‌ شيوه‌ از آموزشها حداقل‌ از زمان‌ اميركبير كه‌ فكر دارالفنون‌ و نه‌ دارالعلوم‌ را طرح‌ كرد در كشور ما مطرح‌ بود  و از ابتداي‌ قرن‌ حاضر شمسي‌ نيز كه‌ نظام‌ جديد آموزشي‌ بويژه‌ آموزش‌ عالي‌ در ايران‌ شكل‌ گرفت‌ اولين‌ مدارس‌ عالي‌ را مدارس‌ صناعت‌ و تجارت‌ و فلاحت‌ ناميدند. همزمان‌ با تاسيس‌ دانشگاهها، مراكز آموزش‌ عالي‌ ويژه‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ همچون‌ : پلي‌ تكنيك‌، هنرسراي‌ عالي‌ نارمك‌، تكنيكوم‌ نفيسي‌ و ... تاسيس‌ شدند و در ساير دانشگاهها نيز رشته‌هاي‌ تحصيلي‌ تكنسيني‌ بوجود آمدند اما بيشتر اين‌ مراكز كه‌ به‌ قصد تربيت‌ نيروي‌ انساني‌ متناسب‌ با نيازهاي‌ بازار كار كشور راه‌اندازي‌ شده‌ بودند پس‌ از چندي‌ به‌ تبعيت‌ كامل‌ از برنامه‌ها و روشهاي‌ ساير دانشگاههاي‌ كشور كه‌ جنبه‌ علمي‌ ـ محض‌ برآنها غلبه‌ داشت‌ پرداختند و برخي‌ نيز منحل‌ شدند.

                         بعد از پيروزي‌ انقلاب‌ اسلامي‌ و بويژه‌ پس‌ از انقلاب‌ فرهنگي‌، علمي‌ ـ كاربردي‌ كردن‌ دانشگاهها و رشته‌هاي‌ تحصيلي‌ مجدداً موردنظر اولياي‌ امور قرار گرفت‌. تشكيل‌ شوراي‌ عالي‌ برنامه‌ريزي‌ و تهيه‌ سرفصل‌ دروس‌ واحد براي‌ كليه‌ رشته‌هاي‌ تحصيلي‌ دانشگاهي‌ و گرايشي‌ كردن‌ رشته‌هاي‌ مختلف‌ تحصيلي‌ جهت‌ تامين‌ نيازهاي‌ شغلي‌ ، تاكيد بربرگزاري‌ دوره‌هاي‌ تكنسيني‌ در دانشگاهها و تصويب‌ نظام‌ ثلثي‌ به‌ جاي‌ ترمي‌ و دوره‌هاي‌ ناپيوسته‌ كارشناسي‌ بجاي‌ دوره‌هاي‌ كارشناسي‌ پيوسته‌ از جمله‌ همين‌ اقدامات‌ در اوائل‌ دهه‌ 60 شمسي‌ است‌. در اواخر اين‌ دهه‌ اضافه‌ شدن‌ گروه‌ هشتم‌ تحت‌ عنوان‌ گروه‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ به‌ جمع‌ ساير گروههاي‌ شوراي‌ عالي‌ برنامه‌ريزي‌ و همچنين‌ تشكيل‌ شوراي‌ عالي‌ آموزشهاي‌ علمي‌ كاربردي‌ وبدنبال‌ آن‌ تشكيل‌ دانشگاه‌ جامع‌ تكنولوژي‌ در اوائل‌ دهه‌ جاري‌ به‌ منظور هماهنگ‌ كردن‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ در مراكز آموزش‌ عالي‌ وابسته‌ به‌ وزارتخانه‌ها و سازمانهاي‌ دولتي‌ از جمله‌ اقدامات‌ مهم‌ در اين‌ زمينه‌ است‌.  اجراي‌ طرح‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ و درنظر گرفتن‌ دوره‌هاي‌ تكنسيني‌ پيوسته‌ وناپيوسته‌ در قالب‌ اين‌ نظام‌ از جمله‌ آخرين‌ اقدامات‌ در زمينه‌ آموزشهاي‌ عالي‌ كوتاه‌ مدت‌ در كشور ما به‌ حساب‌ مي‌آيد.

                         همه‌ فعاليتهايي‌ كه‌ در 147 سال‌ گذشته‌ تاكنون‌ براي‌ گسترش‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ در كشور ما انجام‌ شده‌ براي‌ نزديكتر كردن‌ علم‌ و عمل‌ بوده‌ است‌ چرا كه‌ هدف‌ نظام‌ آموزشي‌ صرفاً تربيت‌ انسان‌ فرهيخته‌ نيست‌ بلكه‌ نظام‌ آموزشي‌ بايستي‌ جوابگوي‌ نيازمنديهاي‌ توسعه‌اي‌ جامعه‌ باشد.

                         مقدمتاً اين‌ نكته‌ را تذكر دهم‌ كه‌ در اين‌ مقاله‌ صرفاً به‌ بخشي‌ از آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ يعني‌ آموزش‌ تكنسيني‌ كه‌ در اينجا به‌ قصد تاكيد برجنبه‌ آموزش‌ عالي‌ بودن‌ آن‌ تحت‌ عنوان‌ آموزشهاي‌ عالي‌ كوتاه‌ مدت‌ نام‌ برده‌ شده‌، مي‌پردازيم‌.

 

 طرح‌ مسأله‌

                         تكنسين‌ نيروي‌ انساني‌ سطح‌ متوسط‌ است‌ وغالباً با كارگر ماهر و بعضي‌ اوقات‌ با كارگر ساده‌ و يا مهندس‌ اشتباه‌ گرفته‌ مي‌شود، هماهنگ‌ كردن‌ نظريه‌ وعمل‌، آموزش‌ و كار محور اساسي‌ آموزش‌ تكنسين‌ است‌.  "در توسعه‌ اقتصادي‌ يك‌ كشور شايد هيچ‌ قسمت‌ از نظام‌ آموزشي‌ مهمتر از بخش‌ آموزش‌ مربوط‌ به‌ تربيت‌ تكنسين‌ نباشد. برداشت‌ غلط‌ از مفهوم‌، هدفها، وسايل‌، فرآورده‌ها، فرايندها و رابطه‌ توليد كننده‌ و مصرف‌ كننده‌ موجب‌ شد كه‌ تربيت‌ تكنسين‌ در بسياري‌ از كشورها هنوز هويت‌ خود را بازنيافته‌ باشد... نظامهاي‌ تربيت‌ تكنسين‌ در كشورهابايستي‌ با توجه‌ به‌ نقش‌هاي‌ تكنسينها در اقتصاد ملي‌، وضع‌ تكنولوژي‌، تركيب‌ نيروي‌ كار   و عواملي‌ از اين‌ دست‌ شكل‌ گيرد تا از همخواني‌ كافي‌ و ثبات‌ و پويايي‌ متناسب‌ با وضعيت‌ هر كشور برخوردار بوده‌ تا بتوانند پاسخگوي‌ تغييرات‌ اجتماعي‌ بوده‌ و آرمانها و ارزشهاي‌ مردم‌ اين‌ كشورها را تحت‌ تاثير قرار دهد."

                         تربيت‌ تكنسين‌ در كشور ما شبيه‌ بسياري‌ از كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ هنوز هويت‌ خود را بازنيافته‌ است‌ و هراز چندگاهي‌ دست‌ به‌ دست‌ مي‌شود يك‌ روز دانشگاهها متولي‌ آن‌ هستند، روز ديگر وزارتخانه‌هاي‌ غير آموزشي‌ و اينك‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌.  براي‌ اينكه‌ در طرح‌ مسأله‌ جانب‌ احتياط‌ را رعايت‌ كرده‌ باشم‌ ابتدا مسأله‌ را از ديدگاه‌  وزير محترم‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالي‌ بررسي‌ مي‌كنيم‌ ايشان‌ در تاريخ‌ 18 آذر سال‌ 1374 در يك‌ سخنراني‌ ضمن‌ اشاره‌ به‌ سابقه‌ آموزش‌ عالي‌ و آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ خاطرنشان‌ ساختند كه‌: "از عوامل‌ بازدارنده‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌، عدم‌ آشنايي‌ به‌ اين‌ روشها وعادت‌ به‌ همان‌ روشهاي‌ سنتي‌ دانشگاهي‌ بود چون‌ آن‌ بافت‌ و آن‌ آزمايشگاهها و برنامه‌ها و تجربيات‌ ، آمادگي‌ جوابگويي‌ به‌ نيازهاي‌ جامعه‌ را نداشتند بخاطر همان‌ كمبودها و ضعف‌هاي‌ موجود، بعد از انقلاب‌، در يك‌ دوره‌اي‌ به‌ دانشگاهها كه‌ در آن‌ زمان‌ همه‌ دولتي‌ بودند فشار آورده‌ مي‌شد كه‌ در كنار آموزشهاي‌ كارشناسي‌ و كارشناسي‌ ارشد به‌ تربيت‌ تكنسين‌ نيز بپردازند. ولي‌ آن‌ همه‌ فشارها در نهايت‌ بي‌نتيجه‌ بود و علتش‌ آن‌ بود استادي‌ كه‌ تجربه‌ و فكر و اطلاعاتش‌ براي‌ اينگونه‌ آموزشها ساخته‌ نشده‌ بود، در كلاس‌ درس‌ مجدداً به‌ سراغ‌ انتگرال‌  و تئوري‌ مي‌رفت‌ و بدينوسيله‌ تكنسين‌ وارد جرگه‌ نظري‌ مي‌شد واين‌ چنين‌ شد كه‌ تربيت‌ وآموزشهاي‌ تكنسيني‌ ازدانشگاهها حذف‌ شد براساس‌ همين‌ تجارب‌ نتيجه‌ گرفته‌ مي‌شود كه‌ مسير آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ از گذرگاه‌ دانشگاه‌ نمي‌گذرد اين‌ مسير از مراكز توليدي‌ ـ خدماتي‌ يعني‌ جرياناتي‌ كه‌ مستقل‌ از آموزش‌ عالي‌ هستند مي‌گذرد. ولي‌ بايستي‌ كه‌ از دانشگاهها كمك‌ بگيرند. ماحصل‌ اينكه‌ هر ترفندي‌ را بكار برديم‌ نتوانستيم‌ جريان‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ را در دانشگاههاي‌ به‌ ارث‌ رسيده‌ از روند گذشته‌ وارد كنيم‌. تجربه‌ نشان‌ داده‌ است‌ كه‌ جمع‌كردن‌ آموزشهاي‌ نظري‌ و آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ به‌ صورت‌ يكجا موفقيت‌ آميز نيست‌. دانشگاه‌ تاكنون‌ موفق‌ نبوده‌ است‌ كه‌ هم‌ طراح‌ و هم‌ تكنولوژيست‌ تربيت‌ كند."

                         مسائل‌ آموزش‌ عالي‌ كوتاه‌ مدت‌ نه‌ تنها از بيانات‌ اخير الذكر بلكه‌ از خلال‌ برخي‌ از شاخص‌ها خودنمايي‌ مي‌كنند براي‌ آشكارشدن‌ واقعيت‌ به‌ بيان‌ برخي‌ از اين‌ شاخصها از طريق‌ بررسي‌ نتايج‌ برنامه‌ اول‌ توسعه‌ اقتصادي‌ و اجتماعي‌ و فرهنگي‌ 72-1368 و همچنين‌ پيش‌ بيني‌هاي‌ بعمل‌ آمده‌ در لايحه‌ برنامه‌ دوم‌ توسعه‌ 77-73 مي‌پردازيم‌.

 يكم‌ : شاخص‌هاي‌ اصلي‌ آموزش‌ كارداني‌ در برنامه‌ اول‌ توسعه‌

 

 1ـ شاخص‌ تعداد دانشجوي‌ كارداني‌

                         در سال‌ 1367 تعداد 92486 نفر دانشجوي‌ كارداني‌ در موسسات‌ آموزش‌ دولتي‌ و غير انتفاعي‌ داشته‌ايم‌ كه‌ در برنامه‌ پيش‌ بيني‌ شده‌ اين‌ تعداد به‌ 142749 نفر برسد يعني‌ رشدي‌ معادل‌ 3/54 درصد در تعداد دانشجويان‌ كارداني‌ پيش‌ بيني‌ شده‌ است‌. اما آنچه‌ كه‌ در سال‌ 72 تحقق‌ يافته‌ و درسالنامه‌ آماري‌ سال‌ 1372 درج‌ گرديده‌ است‌ تعداد دانشجويان‌ كارداني‌ را برابر 81154 نفر نشان‌ مي‌دهد و اين‌ بدان‌ معني‌ است‌ كه‌ نه‌ تنها چنين‌ رشدي‌ در سال‌ 72 تحقق‌ نيافته‌ است‌ بلكه‌ در سال‌ 72 نسبت‌ به‌ سال‌ 67 تعداد دانشجويان‌ كارداني‌ در موسسات‌ آموزش‌ عالي‌ دولتي‌ و غيرانتفاعي‌ مجموعاً 12 درصد هم‌ كاهش‌ يافته‌ است‌.

 

 

 

 

نمودار 1 : تعداد دانشجوي‌ كارداني‌ در برنامه‌ اول‌ توسعه‌

 

 

 2ـ شاخص‌ سهم‌ آموزش‌ كارداني‌ درمجموع‌ آموزش‌ عالي‌ كشور

                         اين‌ شاخص‌ در سال‌ 67 برابر 3/24 درصد بوده‌ است‌ و در برنامه‌ پيش‌ بيني‌ شده‌ كه‌ اين‌ شاخص‌ به‌ 6/25 در سال‌ 72 برسد در حاليكه‌ براساس‌ آمار مندرج‌ در سالنامه‌ آماري‌ سال‌ 72 مجموع‌ دانشجويان‌ دانشگاههاي‌ دولتي‌ و آزاد برابر 824066 نفر بوده‌ است‌ كه‌ از اين‌ ميان‌ فقط‌ 81154 نفر دانشجوي‌ كارداني‌اند بنابراين‌ سهم‌ آموزش‌ كارداني‌ نه‌ تنها به‌ 6/25 درصد پيش‌ بيني‌ شده‌ براي‌ سال‌ پاياني‌ برنامه‌ نرسيده‌ است‌ بلكه‌ اين‌ نسبت‌، نسبت‌ به‌ سال‌ آغازين‌ برنامه‌ كاهش‌ چشمگيري‌ هم‌ يافته‌ است‌ و فقط‌ برابر 84/9 درصد مي‌باشد.

 

 

 

 

 

 

نمودار 2 : سهم‌ آموزش‌ كارداني‌ در مجموع‌ آموزش‌ عالي‌ كشور

 

 3ـ شاخص‌ تعداد دانشجوي‌ كارداني‌ در 100 هزارنفر جمعيت‌

                         اين‌ شاخص‌ در سال‌ 67 برابر 175 نفر و در برنامه‌ پيش‌ بيني‌ شده‌ بود كه‌ در سال‌ 72 به‌ 231 نفر در 100 هزارنفر جمعيت‌ برسد اما متاسفانه‌ آنچه‌ كه‌ در سال‌ 72 تحقق‌ يافته‌، فقط‌ 135 نفر است‌.

 

 

نمودار 3 : تعداد دانشجوي‌ كارداني‌ در 100 هزار نفر جمعيت‌

 

                         همانگونه‌ كه‌ از اين‌ سه‌ شاخص‌ برمي‌آيد سطح‌ عملكرد برنامه‌ بسيار كمتر از اهداف‌ تعيين‌ شده‌ براي‌ برنامه‌ است‌. يكي‌ ازمطلعين‌ در سازمان‌ برنامه‌ و بودجه‌ قسمتي‌ از اين‌ فاصله‌ را ناشي‌ از هدف‌ گذاري‌ ناصحيح‌ برنامه‌ مي‌داند و به‌ اين‌ موضوع‌ در گزارشات‌ اقتصادي‌ سالانه‌ برنامه‌ در فصل‌ آموزش‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ اشاره‌ شده‌ است‌ اما راه‌ ديگر ارزيابي‌ آموزش‌هاي‌ عالي‌ كوتاه‌ مدت‌ برنامه‌ اول‌، مقايسه‌ عملكرد برنامه‌ با يك‌ معيار بيروني‌ است‌ كه‌ در اينجا بدان‌ مي‌پردازيم‌.

 دوم‌: شاخصهاي‌ نشان‌ دهنده‌ مشكلات‌ آموزش‌ كارداني‌ در برنامه‌ اول‌ و دوم‌ توسعه‌

                         اين‌ شاخص‌ها تشريح‌ كننده‌ مشكلات‌ آموزشي‌ است‌ كه‌ با استانداردهاي‌ قابل‌ قبول‌ جنبه‌هاي‌ مشخص‌ مشكلات‌ معلوم‌ مي‌شود. تجزيه‌ وتحليل‌ اين‌ شاخص‌ راه‌ را براي‌ فرآيند تغييرات‌ اصولي‌ در حل‌ مشكلات‌ ارائه‌ مي‌دهد.

                         همانطور كه‌ از تعريف‌ اين‌ شاخص‌ برمي‌آيد براي‌ تشريح‌ مشكلات‌ آموزش‌ تكنسيني‌ بايستي‌ استاندارد قابل‌ قبولي‌ وجود داشته‌ باشد اما در كشور ما متاسفانه‌ استانداردي‌ كه‌ مورد توافق‌ همه‌ دست‌ اندركاران‌ آموزش‌ عالي‌ باشد، تهيه‌ نشده‌ است‌.  به‌ گفته‌ يكي‌ از صاحبنظران‌ "به‌ موجب‌ الگوهاي‌ شناخته‌ شده‌ بين‌المللي‌ در برابر يك‌ نفر كارشناس‌ بطور متوسط‌ تا 5 كاردان‌ نياز است‌."   از آنجا كه‌ اين‌ استاندارد براي‌ همه‌ دست‌ اندركاران‌ آموزش‌ عالي‌ كشور قابل‌ قبول‌ نيست‌ به‌ جاي‌ قائل‌ بودن‌ نسبت‌ 5 به‌ 1 بين‌ كاردان‌ و كارشناس‌ موردنياز، نسبت‌ 2 به‌ 1 را مبنا مي‌گذاريم‌ و با توجه‌ به‌ كمبود شديدنيروي‌ كار تكنسين‌ در كشور احتمالاً كسي‌ مخالف‌ اين‌ ادعاي‌ ما نباشد كه‌ در كشور ما، در طول‌ برنامه‌ اول‌ مي‌بايست‌ در برابر يك‌ نفر كارشناس‌ بطور متوسط‌ 2 نفر كاردان‌ تربيت‌ مي‌شد.

 

 1ـ شاخص‌ نسبت‌ فارغ‌ التحصيلان‌ كارداني‌ به‌ فارغ‌ التحصيلان‌ كارشناسي‌ و بالاتر در آموزش‌ عالي‌ دولتي‌

 

 جدول‌ شماره‌ 1 : نسبت‌ فارغ‌ التحصيلان‌ كارداني‌ به‌ كارشناسي‌ و بالاتر طي‌ سالهاي‌ 73-69 

 

   سال‌           1369          1370          1371          1372          1373         نسبت‌ قابل‌ قبول‌

 نسبت‌           55/0           44/0           32/0           30/0           32/0                  2

 

                         همانطور كه‌ در جدول‌ شماره‌ 2 مشهود است‌ اين‌ نسبت‌ در ابتداي‌ برنامه‌ بطور نسبي‌ از وضعيت‌ بهتري‌ برخوردار است‌. اما هنوز 45/1 واحد تا حداقل‌ نسبت‌ مورد قبول‌ فاصله‌ دارد. و اين‌ بدان‌ معني‌ است‌ كه‌ ما در بهترين‌ شرايط‌ حتي‌ نتوانسته‌ايم‌ نسبت‌ كاردان‌ به‌ كارشناس‌ را حداقل‌ يك‌ به‌ يك‌ كنيم‌ و در سال‌ پاياني‌ برنامه‌ بطور متوسط‌ در برابر تربيت‌ يك‌ نفركارشناس‌ 3/0 نفر! تكنسين‌ تربيت‌ كرده‌ايم‌. نمودار 4 : ترسيمي‌ از اين‌ نسبت‌ را نشان‌ مي‌دهد

 

 

 

 

 

نمودار 4 : نسبت‌ فارغ‌ التحصيلان‌ كارداني‌ به‌ فارغ‌التحصيلان‌ كارشناسي‌ و بالاتر در برنامه‌ اول‌ توسعه‌

 

 2ـ شاخص‌ پيش‌ بيني‌ نسبت‌ فارغ‌ التحصيلان‌ كارداني‌ به‌ فارغ‌ التحصيلان‌ كارشناسي‌ و بالاتر در مجموع‌ آموزش‌ عالي‌ كشور در لايحه‌ پيشنهادي‌ برنامه‌ دوم‌ توسعه‌

 

 جدول‌ شماره‌ 2 : پيش‌ بيني‌ نسبت‌ فارغ‌ التحصيلان‌ كارداني‌ به‌ كارشناسي‌ و بالاتر در برنامه‌ دوم‌ توسعه‌ سالهاي‌ 77-73 

 

   سال‌           1373          1374          1375          1376          1377         نسبت‌ قابل‌ قبول‌

 نسبت‌           58/0           57/0           57/0           51/0           46/0                  2

 

                         جدول‌ شماره‌ 2 نشان‌ مي‌دهد كه‌ در برنامه‌ دوم‌ توسعه‌، نيز پيش‌ بيني‌ تربيت‌ كاردان‌ به‌ ميزان‌ حداقل‌ موردنياز نشده‌ است‌ و مثل‌ برنامه‌ اول‌ شاخص‌ در ابتداي‌ برنامه‌ از وضعيت‌ نسبتاً بهتري‌ برخوردار است‌.!

                         نمودار 5 ترسيم‌ چنين‌ وضعتي‌ است‌.

 

نمودار 5 : پيش‌بيني‌ نسبت‌ فارغ‌التحصيلان‌ كارداني‌ به‌ كارشناسي‌ و بالاتر در برنامه‌ دوم‌ توسعه‌

 

                         گروهي‌ از صاحبنظران‌ طرح‌ اين‌ موضوع‌ را كه‌ در مقابل‌ يك‌ نفر كارشناس‌ نياز به‌ چند نفر تكنسين‌ داريم‌ غيرقابل‌ قبول‌ دانسته‌ و اظهار مي‌كنند كه‌: اصولاً نمي‌توان‌ چنين‌ ادعايي‌ كرد و اينكه‌ در مقابل‌ يك‌ كارشناس‌ چند تكنسين‌ باشد استانداردي‌ در هيچ‌ كجاي‌ دنيا ندارد و اين‌ امر به‌ نوع‌ شغل‌ بر مي‌گردد برخي‌ مشاغل‌ كارشناسي‌ اقتضاي‌ چندين‌ نفر تكنسين‌ را دارند و برخي‌ ديگر از مشاغل‌ اصولاً نيازي‌ به‌ تكنسين‌ نداشته‌ و تكنسينها در آن‌ شغل‌ كارايي‌ ندارند و حتي‌ ممكن‌ است‌ اشتغال‌ آنها در بعضي‌ مشاغل‌ حساس‌، آسيب‌ پذيري‌ را بالا ببرد. در پاسخ‌ اين‌ گروه‌ ضمن‌ اينكه‌ ادعاي‌ آنهارا بطور كامل‌ رد نمي‌كنيم‌ اما اظهار مي‌داريم‌ كه‌ از مجموع‌ مشاغل‌ موجود در كشور كدام‌ مشاغل‌ نياز به‌ تكنسين‌ دارند؟ و كدام‌ ندارند؟ و آنها كه‌ دارند چه‌ نسبتي‌ ميان‌ تعداد تكنسين‌ و كارشناس‌ و بالاتر درآن‌ مشاغل‌ وجود دارد؟ چه‌ كسي‌ جوابگو است‌؟  تبصره‌ 36 قانون‌ برنامه‌ دوم‌ دولت‌ را موظف‌ به‌ تهيه‌ برنامه‌ جامع‌ تربيت‌ نيروي‌ انساني‌ متناسب‌ بازار كار در سطوح‌ مختلف‌ آموزش‌ عالي‌ براي‌ يك‌ دوره‌ دهساله‌ و تعيين‌ تكليف‌ موسسات‌ آموزش‌ عالي‌ دولتي‌ و غيردولتي‌ از سال‌ اول‌ برنامه‌ كرده‌ است‌! اگر چنين‌ تكليفي‌، تكليف‌ شاقي‌ است‌ و در سال‌ اول‌ شروع‌ برنامه‌ غير عملي‌ بنظر مي‌رسد، كه‌ مي‌رسد آيا اصولاً در آموزش‌ عالي‌ كشور اصل‌ اين‌ موضوع‌ عملاً پذيرفته‌ شده‌ است‌؟ و اين‌ تبصره‌، چه‌ سرنوشتي‌ پيدا كرده‌ و خواهد كرد؟

                         تبصره‌ 95 قانون‌ برنامه‌ دوم‌، وزارت‌ كار و امور اجتماعي‌ را موظف‌ كرده‌ است‌ كه‌ در طول‌ اجراي‌ برنامه‌ پايگاه‌ اطلاعات‌ كار را به‌ منظور تامين‌ آمار و اطلاعات‌ كار تشكيل‌ داده‌ و خصوصيات‌ نيروي‌ كار و بازار كار كشور را تهيه‌ كند. وزارت‌ كار و امور اجتماعي‌ تا چه‌ حد از لاك‌ رتق‌ و فتق‌ امور كارگري‌ بيرون‌ آمده‌ و علاوه‌ بر انجام‌ اين‌ وظيفه‌ به‌ وظايف‌ مهم‌ خود در راستاي‌ برنامه‌ريزي‌ نيروي‌ انساني‌ و اشتغال‌ كشور پرداخته‌ است‌؟

اينها همه‌ سئوالاتي‌ است‌ كه‌ نياز به‌ پاسخ‌ گفتن‌ دارد اما چه‌ كسي‌ پاسخگو است‌؟  

                         در خاتمة‌ اين‌ قسمت‌ از مقاله‌ توجه‌ به‌ آمار رسمي‌ آموزش‌ عالي‌ ايران‌ و مقايسه‌ نسبت‌ تربيت‌ كاردان‌ در دو مقطع‌ سال‌ 1358 و 1375 با يكديگر و نسبت‌ قابل‌ قبول‌ تربيت‌ كاردان‌ (دو نفر) خالي‌ از فايده‌ نيست‌. آمار مندرج‌ در نشريه‌ آماري‌ رسمي‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالي‌ حاكي‌ از آن‌ است‌ كه‌ نسبت‌ تربيت‌ كاردان‌ به‌ كارشناس‌ و بالاتر در سال‌ 75 به‌ اندازه‌ يك سوم سال‌ 58 مي‌باشد. اين‌ آمار جهت‌گيري‌ كلي‌ آموزش‌ عالي‌ در زمينه‌ تربيت‌ كاردان‌ طي‌ 17 سال‌ پس‌ از پيروزي‌ انقلاب‌ اسلامي‌ را نشان‌ مي‌دهد.

 

 

 

نمودار 6 : نسبت‌ تعداد دانشجويان‌ كارداني‌ به‌ تعداد دانشجويان‌ كارشناسي‌ و بالاتر در سالهاي‌ تحصيلي‌ 58-1357 و 75-1374

 

 سوم‌: چگونگي‌ پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ در سال‌ تحصيلي‌ 76-1375

                         پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ در سال‌ تحصيلي‌ 76-1375 از تنوع‌ بي‌سابقه‌اي‌ برخوردار است‌ و در مراكز آموزش‌ عالي‌ متعددي‌ انجام‌ مي‌شود كه‌ ذيلاً به‌ شرح‌ آن‌ مي‌پردازيم‌:

 

 1ـ پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ در آزمون‌ سراسري‌ مراكز آموزش‌ عالي‌ دولتي‌

                         در آزمون‌ ورودي‌ سال‌ تحصيلي‌ 76-1375 كه‌ براي‌ اولين‌ بار دانش‌آموزاني‌ كه‌ دوره‌ پيش‌ دانشگاهي‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ را گذرانده‌اند در آن‌ شركت‌ مي‌كنند تعداد 23226 نفر دانشجو در مقطع‌ كارداني‌ پذيرفته‌ مي‌شوند. جداول‌ زير توزيع‌ پذيرش‌ دانشجو به‌ تفكيك‌ گروه‌ آزمايشي‌ و نوع‌ وابستگي‌ مراكز آموزش‌ عالي‌ مربوطه‌ نشان‌ مي‌دهد.

                         توضيح‌ اينكه‌ دانشجوياني‌ كه‌ به‌ اين‌ ترتيب‌ موفق‌ به‌ اخذ مدرك‌ كارداني‌ شوند مجموعاً 14 سال‌ تحصيلي‌ را در نظام‌ آموزشي‌ كشور طي‌ كرده‌اند.

 

 جدول‌ شماره‌ 3 : توزيع‌ پذيرفته‌شدگان‌ در مقطع‌ كارداني‌ مراكز آموزش‌ عالي‌  وابسته‌ به‌ وزارتخانه‌هاي‌ آموزشي‌ در سال‌ تحصيلي‌ 76-75 

 

                            گروه‌ آزمايشي‌    روزانه‌دانشگاه‌            شبانه‌ دانشگاه‌       وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌           جــمــع‌

 علوم‌ رياضي‌ و فني‌      1670                975                      2437                        5082

   علوم‌ تجربي‌              6602               5230                       56                         11888

   علوم‌ انساني‌               210                 390                        72                           672

        هنر                     45                   50                        120                          215

      جــمــع‌                 8572               6645                     2685                       17857

 


 

 جدول‌ شماره‌ 4 : توزيع‌ پذيرفته‌شدگان‌ در مقطع‌ كارداني‌ مراكز آموزش‌ عالي‌  وابسته‌ به‌ وزارتخانه‌هاي‌ غير آموزشي‌ در سال‌ تحصيلي‌ 76-75 

 

           گروه‌ آزمايشي‌      تعداد پذيرفته‌شدگان‌

       علوم‌ رياضي‌ و فني‌   2495

            علوم‌ تجربي‌       505

            علوم‌ انساني‌       100

                 هنر            ــ

          از همه‌ گروهها     1269

                جــمــع‌           4369

 

 2ـ پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ درنظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌

                         نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ از سال‌ تحصيلي‌ 2-1371 در سراسر كشور به‌ تدريج‌ شروع‌ شد و از امسال‌ بصورت‌ فراگيرتر به‌ اجرا در مي‌آيد. از سال‌ جاري‌ در سال‌ اول‌ دبيرستان‌ ثبت‌ نام‌ فقط‌ در نظام‌ جديد صورت‌ مي‌گيرد و تا سه‌ سال‌ ديگر نظام‌ قبلي‌ متوسطه‌ كاملاً كنار گذاشته‌ مي‌شود.

                         در نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ تاكيد بر ارتقاء كيفيت‌ آموزشهاي‌ متوسطه‌ نظري‌ و فني‌ و حرفه‌اي‌ و توسعه‌ كمي‌ اين‌ آموزشها به‌ تناسب‌ نيازهاي‌ اقتصادي‌ و اجتماعي‌ و فرهنگي‌ و سمت‌گيري‌ آموزشها در جهت‌ اشتغال‌ مفيد شده‌ است‌.

                         در نمودار ساختار نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ دو نوع‌ آموزش‌ كارداني‌ پيش‌ بيني‌ شده‌ است‌ كه‌ عبارتند از: كارداني‌ پيوسته‌ و كارداني‌ ناپيوسته‌ در كارداني‌ناپيوسته‌ هر سه‌ رشته‌ فني‌ وحرفه‌اي‌، نظري‌ و كار دانش‌ مي‌توانند شركت‌ كنند اما دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌ مختص‌ دارندگان‌ ديپلم‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ طراحي‌ شده‌ است‌.

                         تاكنون‌ دوره‌ كارداني‌ ناپيوسته‌ در اين‌ نظام‌ به‌ اجرا درنيامده‌ است‌ اما از سال‌ تحصيلي‌ 75-74 دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌ اجرا شده‌ است‌ در طراحي‌ تفصيلي‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ پيش‌ بيني‌ شده‌ بود كه‌ دارندگان‌ ديپلم‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ طبق‌ ضوابطي‌ مي‌توانند مستقيماً درگرايشهاي‌ متناسب‌ با سوابق‌ تحصيلي‌ خود در اين‌ دوره‌ ادامه‌ تحصيل‌ دهند و ساير ديپلمه‌ها و همچنين‌ دارندگان‌ گواهينامه‌ دوره‌ پيش‌ دانشگاهي‌ فقط‌ در صورت‌ گذراندن‌ دروس‌ اختصاصي‌ پيش‌ نياز شاخه‌ متوسطه‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ به‌ تناسب‌ ظرفيتهاي‌ استفاده‌ نشده‌ توسط‌ ديپلمه‌هاي‌ فني‌ و حرفه‌اي‌، از طريق‌ آزمون‌ ورودي‌ مي‌توانند به‌ اين‌ دوره‌ راه‌ يابند.

                         اما آنچه‌ كه‌ از سال‌ گذشته‌ محقق‌ شده‌ حداقل‌ از دو جهت‌ با طراحي‌ تفضيلي‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ متفاوت‌ بوده‌ است‌ نخست‌ اينكه‌ از دارندگان‌ ديپلم‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ هم‌ براي‌ ورود به‌ دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌! آزمون‌ به‌ عمل‌ آمده‌ است‌ و دوم‌ اينكه‌ ساير ديپلمه‌هاي‌ هم‌ بدون‌ گذراندن‌ دروس‌ خاص‌ دوره‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ در آزمون‌ كارداني‌ پيوسته‌ شركت‌ كرده‌اند.

                         در سال‌ تحصيلي‌ 75-74 حدود 7000 نفر از طريق‌ آزمون‌ كارداني‌ پيوسته‌ وارد 51 آموزشكده‌ فني‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ در 15 رشته‌ تحصيلي‌ شده‌اند و در سال‌ تحصيلي‌ جاري‌ 76-75 انشاءالله‌ حدود 18000 نفر در 26 رشته‌ تحصيلي‌ پس‌ از موفقيت‌ در آزمون‌ ورودي‌ كه‌ در شهريور ماه‌ 75 برگزار مي‌شود، مشغول‌ ادامه‌ تحصيل‌ در مقطع‌ كارداني‌ پيوسته‌ خواهند شد.

                         در جدول‌ شماره‌ 5 توزيع‌ دانشجويان‌ دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ در دو سال‌ اخير با توجه‌ به‌ تعداد دانش‌آموزان‌ سال‌ سوم‌ رشته‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ اين‌ نظام‌، آمده‌ است‌.

 

 جدول‌ شماره‌ 5 : توزيع‌ دانش‌آموزان‌ سال‌ سوم‌ رشته‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ نظام‌ جديد متوسطه‌  ودانشجويان‌ دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌ متناظر با آن‌

 

                                    تعداد دانش‌آموزان‌ سال‌ سوم‌         ظرفيت‌ پذيرش‌ دانشجوي‌

       سال‌ تحصيلي‌

                                        رشته‌ فني‌ و حرفه‌اي‌                   كارداني‌ پيوسته‌          نسبت‌ درصد دانشجو به‌ دانش‌ آموز

               

        74-1373                          17973                                   ــ                                    ــ

        75-1374                          52795                                 7141                              7/39

        76-1375                             ــ                                     18000                             34

                         در طرح‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ پيش‌ بيني‌ شده‌ است‌ كه‌ اجراي‌ دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌ از سال‌ 1374 به‌ طور محدود شروع‌ شده‌ و روند اجراي‌ محدود تا سال‌ 1376 ادامه‌ يابد و از سال‌ 1377 به‌ بعد اجراي‌ گسترده‌ دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌ آغاز شود.  اما آنچه‌ كه‌ آمار دو سال‌ اخير نشان‌ مي‌دهد گوياي‌ آن‌ است‌ كه‌ با اينكه‌ آموزش‌ و پرورش‌ ظرفيت‌ پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ را در سال‌ 1375 نسبت‌ به‌ سال‌ 1374 تقريباً سه‌ برابر كرده‌ است‌ اما در همين‌ سال‌ درصد پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ نسبت‌ به‌ سال‌ قبل‌ نه‌ تنها افزايش‌ نيافته‌ بلكه‌ 5 درصد هم‌ كاهش‌ يافته‌ است‌. در حاليكه‌ در آغاز اجراي‌ طرح‌ نظام‌ جديد متوسطه‌ اينگونه‌ القاء شده‌ بود كه‌ 100 درصد ديپلمه‌هاي‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ مي‌توانند طبق‌ ضوابطي‌ وارد دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌ شوند.

                         يك‌ پيش‌ بيني‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ اگر وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ مطابق‌ طرح‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ روند اجراي‌ محدود دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌ را حتي‌ با درصد پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ مطابق‌ سال‌ تحصيلي‌ 5-1374 يعني‌ 39/6 درصد، ادامه‌ دهد در سال‌ تحصيلي‌ 78-1377 بايستي‌ بيش‌ از 66 هزار نفر ظرفيت‌ پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ پيوسته‌ براي‌ دانش‌ آموزان‌ ورودي‌ در سال‌ تحصيلي‌ 75-74 ايجاد نمايد. درجدول‌ شماره‌ 6 چگونگي‌ اين‌ پيش‌ بيني‌ درج‌ گرديده‌ است‌.

 

 جدول‌ شماره‌ 6 : پيش‌ بيني‌ ظرفيت‌ موردنياز پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ پيوسته‌ تا سال‌ 1377 با روند اجراي‌ محدود

 

                            دانش‌آموزان‌ سال‌اول‌ نظام‌ جديدمتوسطه‌           دانشجويان‌ دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌

 سال‌ تحصيلي‌

                                    تعداد                     درصد                     تعداد                     درصد

 

   72-1371                113080                  100                        ــ                          ــ

   73-1372                281441                  100                        ــ                          ــ

   74-1373                502826                  100                        ــ                          ــ

   75-1374               1038822                 100                     7147                   32/6

   76-1375                    ــ                          ــ                       18000                  39/6

    7-1376                     ــ                          ــ                      32130                   39/6

    8-1377                     ــ                          ــ                      66380                   39/6

                         البته‌ اين‌ نكته‌ قابل‌ يادآوري‌ است‌ افزايش‌ سه‌ برابري‌ پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ بين‌ سالهاي‌ 74 و 75 ناشي‌ از افزايش‌ امكانات‌ و مراكز آموزشي‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ نبوده‌ است‌ بلكه‌ بدليل‌ آن‌ است‌ كه‌ اين‌ وزارتخانه‌ از يك‌ طرف‌ ظرفيت‌ پذيرش‌ كارداني‌ تربيت‌ معلم‌ و كارداني‌ تربيت‌ معلم‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ خود را در سالهاي‌ ذكر شده‌ شديداً كاهش‌ داده‌ و از طرف‌ ديگر تعدادي‌ از هنرستانها را به‌ آموزش‌ تكنسين‌ اختصاص‌ داده‌ است‌. نكته‌ ديگر در اين‌ خصوص‌ اينكه‌ در فصل‌ هفتم‌ از طراحي‌ تفضيلي‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ كه‌ موانع‌ و مشكلات‌ اجراي‌ طرح‌ متوسطه‌ جديد پيش‌ بيني‌ شده‌ است‌ به‌ اين‌ نكته‌ اشاره‌ شده‌ است‌ كه‌ در صورتيكه‌ سرمايه‌گذاري‌ لازم‌ براي‌ توسعه‌ آموزشهاي‌ فني‌ و مهارت‌ آموزي‌ به‌ عمل‌ نيايد موجب‌ عدم‌ تحقق‌ قسمتي‌ از اهداف‌ طرح‌ نظام‌ جديد متوسطه‌ خواهد شد؟!

                         پيش‌ بيني‌ اخيرالذكر نشان‌ مي‌دهد در حاليكه‌ هنوز روند اجراي‌ محدود و نه‌ گسترده‌ دوره‌ كارداني‌ پيوسته‌، در دستور كار طراحان‌ نظام‌ جديد آموزش‌ متوسطه‌ است‌ ظرفيت‌ لحظه‌اي‌ آموزش‌ تكنسيني‌ در آن‌ وزارتخانه‌ در سال‌ تحصيلي‌ 8-1377 بايستي‌ نزديك‌ به‌ 100 هزارنفر باشد.

 

 3ـ پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ در نظام‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌

                         شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌ در سال‌ 1369 شورايي‌ را تحت‌ عنوان‌ شوراي‌ عالي‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ تاسيس‌ نمود . پيرو تاسيس‌ اين‌ شورا گروهي‌ تحت‌ عنوان‌ گروه‌ هشتم‌ برنامه‌ريزي‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ در شورايعالي‌ برنامه‌ريزي‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالي‌ با هدف‌ برنامه‌ريزي‌ آموزشهاي‌ علمي‌ كاربردي‌ و دانشگاهي‌ موسوم‌ به‌ دانشگاه‌ جامع‌ تكنولوژي‌ براي‌ توسعه‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ تشكيل‌ و تاسيس‌ شدند. هدف‌ از آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌، تربيت‌ نيروهاي‌ متخصص‌ موردنياز براي‌ بخش‌هاي‌ مختلف‌ اعم‌ ازصنايع‌، معادن‌، كشاورزي‌ و خدمات‌ است‌ و مقاطع‌ تحصيلي‌ اين‌ آموزشها از دوره‌ كارداني‌ شروع‌ و تا بالاترين‌ سطوح‌ آموزش‌ عالي‌ ادامه‌ مي‌يابد.   دانشگاه‌ جامع‌ تكنولوژي‌ به‌ لحاظ‌ شيوه‌ عملكرد ماهيتاً ستادي‌ است‌.

                         در مقررات‌ شوراي‌ عالي‌ آموزشهاي‌ علمي‌ كاربردي‌ تاكنون‌ چندبار اصلاحاتي‌ بعمل‌ آمده‌ است‌ همچنين‌ گروه‌ هشتم‌ ضمن‌ تشكيل‌ بخشها وكميته‌هاي‌ برنامه‌ريزي‌ به‌ تهيه‌ و تدوين‌ و تصويب‌ برنامه‌هاي‌ دوره‌هاي‌ آموزش‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ پرداخته‌ و پس‌ از تصويب‌، آنها را به‌ شورايعالي‌ برنامه‌ريزي‌ جهت‌ تصويب‌ نهايي‌ ارسال‌ نموده‌ است‌.

                         دانشگاه‌ جامع‌ تكنولوژي‌ كه‌ از سال‌ 1371 اساسنامه‌اش‌ به‌ تصويب‌ شوراي‌ گسترش‌ دانشگاهها رسيده‌ است‌ از تاريخ‌ تاسيس‌ تاكنون‌ به‌ تدوين‌ مقررات‌ و آيين‌نامه‌هاي‌ هماهنگي‌ بين‌ دانشگاه‌ و وزارت‌ علوم‌ از يكطرف‌ و دانشگاه‌ و مراكز آموزش‌ عالي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ وابسته‌ به‌ مراكز توليدي‌ وخدماتي‌ پرداخته‌ كه‌ اين‌ كار هنوز خاتمه‌ نيافته‌ است‌.

                         نكته‌اي‌ كه‌ در خصوص‌ آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ قابل‌ ذكر است‌ اينكه‌ در برنامه‌ دوم‌ توسعه‌ هيچگونه‌ اعتبار مستقلي‌ براي‌ اين‌ آموزشها در نظر گرفته‌ نشد . شوراي‌ برنامه‌ريزي‌ آموزش‌ كه‌ از اركان‌ تشكيلات‌ نظام‌ برنامه‌ريزي‌ دربرنامه‌ دوم‌ توسعه‌ باحضور وزراي‌ آموزشي‌ وكارشناسان‌ تشكيل‌ شده‌بود درسي‌امين‌ جلسه‌ خودبه‌ تاريخ‌ 2/6/72 تصويب‌نمود كه‌ "درمورد آموزشهاي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ نيز مشروط‌ برآنكه‌ از اعتبارات‌ بخشهاي‌ آموزشي‌ استفاده‌ به‌ عمل‌ نيايد هدفهاي‌ تعيين‌ شده‌ پذيرفته‌ مي‌شود در صورتي‌ كه‌ قسمتي‌ از اعتبارات‌ اين‌ نوع‌ آموزشها از بخش‌ آموزش‌ عالي‌ تغذيه‌ شود به‌ همان‌ ميزان‌ از هدفهاي‌ آموزش‌ عالي‌ كاسته‌ مي‌شود."

                         اصل‌ پنجم‌ از اصول‌ بنيادين‌ دانشگاه‌ جامع‌ مربوط‌ به‌ پذيرش‌ دانشجويان‌ در تمام‌ مقاطع‌ تحصيلي‌ براساس‌ نياز دستگاهها با همكاري‌ سازمان‌ سنجش‌ از طريق‌ كنكور خاص‌ است‌.  تاكنون‌ دانشجويي‌ در اين‌ دانشگاه‌ پذيرفته‌ نشده‌ است‌  و دفترچه‌ اولين‌ كنكور سراسري‌ دانشگاه‌ قرار است‌ كه‌ همزمان‌ با چهارمين‌ سالگرد تاسيس‌ آن‌ يعني‌ مهرماه‌ سال‌ 1375 توزيع‌ شود و پس‌ از طي‌ مراحل‌ ثبت‌ نام‌، آزمون‌ در آذرماه‌ سال‌ جاري‌ برگزار شود براساس‌ اظهارات‌ يكي‌ از كارشناسان‌   محترم‌ اين‌ دانشگاه‌ اين‌ آزمون‌ مربوط‌ به‌ 40 رشته‌ مصوب‌ كارداني‌ است‌ كه‌ در حدود 20 مركز آموزش‌ عالي‌ علمي‌ ـ كاربردي‌ وابسته‌ به‌ مراكزتوليدي‌ و خدماتي‌ براي‌ يكبار برگزار خواهد شد. اين‌ دوره‌ها براساس‌ اعلام‌ نياز مراكز توليدي‌ ـ خدماتي‌ به‌ اجرا در مي‌آيد و دانشگاه‌ ضمن‌ عقد قرارداد در طول‌ برگزاري‌ دوره‌ براجراي‌ آن‌ نظارت‌ خواهد نمود تعداد پذيرفته‌شدگان‌ در هر دوره‌ بطور متوسط‌ 25 نفر پيش‌ بيني‌ مي‌شود و در مجموع‌ 1500 نفر از اين‌ طريق‌ بعنوان‌ اولين‌ سري‌ دانشجويان‌ دانشگاه‌ جامع‌ تكنولوژي‌ مشغول‌ تحصيل‌ مي‌شوند 70 درصد اين‌ دانشجويان‌ از پرسنل‌ مراكز توليدي‌ خدماتي‌ و 30 درصد بصورت‌ آزاد پذيرش‌ خواهند شد. در شرايط‌ پذيرش‌ داوطلبان‌ نوع‌ مدرك‌ و شرط‌ سني‌ ملاك‌ نيست‌. آزمون‌ از سه‌ بخش‌ تشكيل‌ مي‌شود بخش‌ اول‌ دروس‌ عمومي‌ در حد ديپلم‌، بخش‌ دوم‌ دروس‌ تخصصي‌ 1 درحد ديپلم‌ و بخش‌ سوم‌ دروس‌ تخصصي‌ 2 با ضريب‌ بالاتر از موضوعات‌ شغلي‌ داوطلبان‌.

 

 4ـ پذيرش‌ دانشجوي‌ كارداني‌ در دانشگاه‌ آزاد و موسسات‌ آموزش‌ عالي‌ غير انتفاعي‌

                         درخصوص‌ وضعيت‌ آموزش‌ كارداني‌ در دانشگاه‌ آزاد و موسسات‌ آموزش‌ عالي‌ غيرانتفاعي‌ متاسفانه‌ بررسي‌ مستقلي‌ صورت‌ نگرفت‌.

 

                         براساس‌ پاره‌اي‌ از شواهد احتمالاً بين‌ 4 تا 6 هزارنفر دانشجو در مقاطع‌ كارداني‌ در سال‌ 1375 در اين‌ دانشگاه‌ پذيرفته‌ شود. پذيرش‌ دانشجو در مقطع‌ كارداني‌ دانشگاه‌ آزاد و موسسات‌ آموزش‌ عالي‌ غيرانتفاعي‌ عمدتاً در رشته‌هاي‌ علوم‌ انساني‌ و بعضاً كامپيوتر مي‌باشد. نكته‌ ديگري‌ كه‌ در مورد آموزش‌ كارداني‌ از دانشگاه‌ آزاد مي‌توان‌ اضافه‌ كرد اينكه‌ براساس‌ مندرجات‌ كتاب‌ پيوست‌ برنامه‌ اول‌ و سالنامه‌ آماري‌ سال‌ 1372 تعداد دانشجويان‌ كارداني‌ دانشگاه‌ آزاد، در سال‌ 67 برابر با 2793 نفر بوده‌ است‌ و براي‌ اين‌ شاخص‌ در برنامه‌ رشدي‌ برابر 49 درصد پيش‌ بيني‌ شده‌ بوده‌ است‌ و قرار بوده‌ كه‌ در سال‌ 72 تعداد دانشجويان‌ كارداني‌ اين‌ موسسات‌ به‌ 41653 نفر برسد اما سالنامه‌ آماري‌ سال‌ 72 نشان‌ مي‌دهد كه‌ دانشگاه‌ آزاد در سال‌ 1372 فقط‌ 25522 نفر دانشجوي‌ كارداني‌ داشته‌ است‌ كه‌ در نتيجه‌ دراين‌ سال‌ نسبت‌ به‌ سال‌ 67 شاهد 9 درصد كاهش‌ رشد نيز بوده‌ايم‌.

 

 

 

بازگشت به فهرست مقالات